İnce açılmış hamurun içine çeşitli iç harçlar konulduktan sonra sac ya da tava üzerinde pişirilen bir çeşit börektir. Adını, pişirme sırasında hamurun üzerinde oluşan göz göz kabarcıklardan alır.
Özellikle Anadolu coğrafyasında yüzyıllardır yapılan gözleme, köy kahvaltılarının, pikniklerin ve sokak lezzetlerinin vazgeçilmezidir. Geleneksel olarak sac üzerinde odun ateşinde pişirilirken günümüzde evlerde ocak üstü sac ya da yapışmaz tavalarda da kolayca hazırlanmaktadır. Mayasız ya da mayalı hamurla yapılabilen gözleme, hem pratik hem de doyurucu bir seçenektir.
Gözleme hamuru oldukça sade malzemelerle hazırlanır. Genellikle un, su, tuz ve bazen sıvı yağ ya da yoğurt kullanılarak yoğrulur. Mayasız tariflerde un, ılık su ve tuz yeterli olurken mayalı versiyonlarda maya, şeker ve ılık süt eklenerek daha kabarık bir yapı elde edilir. İç harçlar ise damak zevkine göre çeşitlenir. Lor peyniri ya da beyaz peynir, maydanozla karıştırılmış peynir, ıspanak, patates, kıyma-soğan karışımı, kaşar peyniri, sucuk ve mantar bulunur. Üzerine pişirme sırasında tereyağı ya da sıvı yağ sürülerek lezzeti artırılır. Kıymalı gözlemede genellikle kıyma, soğan, salça, baharat ve bazen domates kullanılırken peynirli versiyonda taze peynir ve yeşillik ön plandadır.
Gözleme hamurunun en önemli özelliği incecik açılabilmesi ve yırtılmadan şekil alabilmesidir. Hamur için un bir kaba alınır, tuz eklenir ve ılık su yavaş yavaş ilave edilerek yoğrulur. Ele yapışmayan, yumuşak ve kulak memesi kıvamında bir hamur elde edilir. Mayasız tariflerde yoğurma sonrası hamur bezelere ayrılır ve üzeri örtülerek dinlendirilir. Dinlendirme süresi genellikle 30 dakika ile 1 saat arasındadır. Bu süre hamurun gevşemesini ve kolay açılmasını sağlar. Mayalı tariflerde ise mayalanma için 30-45 dakika beklenir. Dinlenen hamur un serpilmiş tezgâhta oklava ya da el ile incecik açılır.
Gözleme geleneksel olarak sac üzerinde pişirilir. Sac, ocak üstünde iyice kızdırılır ve orta ateşte tutulur. Açılan yufkanın içine harç konulduktan sonra katlanır ve sacın üzerine yerleştirilir. Her iki tarafı da altın sarısı renk alana kadar çevrilerek pişirilir. Sacın sıcaklığı çok önemli; çok yüksek olursa hamur yanar, düşük olursa pişmez ve sert kalır. Evde sac yoksa yapışmaz tava da kullanılabilir. Pişirme sırasında gözlemenin üzerine tereyağı sürülerek hem lezzet hem de parlaklık katılır. Pişen gözleme sıcakken servis edilir ve genellikle katlanarak ya da dilimlenerek sunulur.
Gözleme sac ya da tavada pişirildiği için fırın ürünü değildir. Pişirme tamamlandığında hemen alınmalı ve sıcak servis yapılmalıdır. Bekletilirse çıtır dokusunu kaybeder ve yumuşar. Özellikle sac üzerinde pişirilen gözlemeler anında tüketilmek üzere hazırlanır. Eğer fazla yapıldıysa üzeri örtülerek sıcak tutulabilir ancak en lezzetli hali taptaze iken olur.
Evet, peynir ve kıyma birlikte kullanılarak çok lezzetli bir gözleme çeşidi hazırlanabilir. Peynirli-kıymalı gözleme, hem kıymanın aroması hem de peynirin eriyen dokusuyla harika bir uyum sağlar. Kıyma önceden soğanla kavrulup baharatlandırılır, soğuduktan sonra rendelenmiş peynir ve isteğe göre maydanoz eklenir. Bu karışım hamurun içine konulup sacda pişirilir. Birçok evde ve gözlemecilerde bu kombinasyon oldukça popülerdir.
Kıymalı versiyonda hafif baharatlı bir tat tercih edilirken peynirli kısımda lor ya da beyaz peynir daha hafif bir lezzet verir. Bu şekilde hazırlanan gözleme, kahvaltıdan akşam yemeğine kadar her öğüne yakışır. Gözleme, basit malzemelerle hazırlanan ancak ustalık gerektiren bir lezzettir. İnce hamuru, zengin iç harcı ve sacın verdiği eşsiz tat ile Türk sofralarının yıldızı olmaya devam ediyor. Evde denemek isteyenler için mayasız tariflerle başlamak en kolayıdır. Afiyet olsun!
Haber: Mehmet Köpüklü / Haber Merkezi
