İran Alev Alev: 16 Günde 646 Can Kaybı
İran’da Ekonomik Kriz Protestoları Kanlı Bilanço Bıraktı: Can Kaybı 646’ya Yükseldi
İran’da 28 Aralık’ta ekonomik kriz ve yerel para birimindeki sert değer kaybı nedeniyle başlayan protestolar, ülke geneline yayılarak şiddetli çatışmalara dönüştü. Son açıklamalara göre, protestoların 16’ncı gününde hayatını kaybedenlerin sayısı 646’ya ulaştı. Artan şiddet olayları üzerine ABD, vatandaşlarına “İran’ı derhal terk edin” çağrısında bulundu.
Ekonomik darboğaz, yüksek enflasyon ve riyalin döviz karşısında hızlı değer kaybı, ilk olarak Tahran Büyük Çarşı esnafının kepenk kapatma eylemleriyle kendini gösterdi. Kısa sürede protestoya dönüşen bu eylemler, güvenlik güçleri ile göstericiler arasında çatışmalara sahne oldu. Ülkenin birçok kentinde kamu düzeni ciddi biçimde sarsılırken, şiddetin dozu her geçen gün arttı.
İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı’nın (HRANA) yayımladığı verilere göre, son 24 saat içerisinde 108 kişinin daha yaşamını yitirmesiyle toplam can kaybı 538’den 646’ya yükseldi. Bu artış, protestoların ne denli tehlikeli bir boyuta ulaştığını gözler önüne serdi.
HRANA’nın raporuna göre, protestolar sırasında yaşanan çatışmalarda 505 eylemci, 133 emniyet mensubu ve 1 Cumhuriyet Savcısı hayatını kaybetti. Ayrıca, olaylara doğrudan katılmadığı halde protesto alanlarında bulunan 7 sivilin de yaşamını yitirdiği bildirildi. Bu tablo, ülkedeki krizin sadece göstericileri değil, tüm toplumu etkilediğini ortaya koyuyor.
Norveç merkezli İran İnsan Hakları Örgütü (IHR), protestolar kapsamında şimdiye kadar 10 bin 721 kişinin gözaltına alındığını açıkladı. IHR, güvenlik güçlerinin göstericilere plastik mermi ve saçma kullandığını belirterek ciddi insan hakları ihlalleri yaşandığını duyurdu. Uluslararası kamuoyunda bu iddialar geniş yankı buldu.
İran yönetimi, protestoların başlamasından bu yana resmi can kaybı rakamlarına ilişkin net bir açıklama yapmadı. Ancak sivil toplum kuruluşları ve uluslararası insan hakları örgütlerinin paylaştığı veriler, ülkedeki durumun vahametini gözler önüne seriyor.
Protestoların şiddetinin artması ve güvenlik risklerinin yükselmesi üzerine ABD, vatandaşlarına İran’ı derhal terk etmeleri yönünde çağrıda bulundu. Yapılan açıklamada, “İran’dan hemen ayrılın. Ayrılamıyorsanız, evinizde ya da başka bir güvenli binada emniyetli bir yere geçin” ifadelerine yer verildi.
28 Aralık 2025’te İran para biriminin döviz karşısında ciddi değer kaybı yaşaması sonrası Tahran Büyük Çarşı esnafı kepenk indirerek protesto başlattı. Ekonomik taleplerle başlayan eylemler, kısa sürede ülke genelinde yayılarak şiddet olaylarına dönüştü. Geride kalan 16 günde yaşanan çatışmalarda 646 kişi hayatını kaybetti.
Kaynak: AA / Haber Merkezi
